Zarys historii

Zarys historii

Kiedy Tuchów pojawił się jako osada – tego na pewno stwierdzić się nie da; być może już w czasach rzymskich, a może nawet wcześniej, o czym świadczyć mogą znaleziska archeologiczne (siekierka krzemienna, fragmenty ceramiki cienkościennej). We wczesnym średniowieczu Małopolska weszła w skład organizmu państwowego plemienia Wiślan, a po upadku Państwa Wielkomorawskiego (906 r.) – w skład powstającego państwa polskiego. Wyniki dotychczasowych badań historyków zdają się wskazywać na epokę Bolesława Chrobrego jako na początek osady; był to bowiem okres pierwszej kolonizacji doliny Białej. Przypuszcza się, że istniał tu gródek, stanowiący aprowizacyjne zaplecze królewskiej drużyny; mieszkańcy osady trudnili się hodowlą, o czym świadczą niektóre nazwy miejscowe (Gadówka, Wołowa, Karwodrza). Pochodzenie nazwy osady jest niejasne i nie zostało dostatecznie wyjaśnione. Być może jest to nazwa dzierżawcza, pochodząca od nazwiska Tuch (może zasadźcy), które jednak w źródłach nie zostało tu odnotowane. Z tego to okresu pochodzi – jak powiada legenda – najstarszy kościółek, usytuowany na wzgórzu Lipie. Według niej miał go poświęcić biskup i późniejszy męczennik Stanisław ze Szczepanowa. O tym jednak źródła historyczne milczą. Pierwszym dokumentem, w którym pojawia się nazwa osady – „Tucov” – jest tzw. przywilej Idziego z roku 1125. Dokument ten dostarcza ważnej informacji o jej historii: druga żona króla Władysława Hermana, Judyta Salijska, w skład posagu której wchodziły te ziemie, podarowała je pod koniec XI wieku benedyktynom tynieckim, a papież donację tę potwierdził. Odtąd benedyktyni zarządzali nie tylko Tuchowem, ale całym tzw. „kluczem tuchowskim”. herbdawny Dbali o osadę i kiedy w początkach XIV wieku odkryto tu pokłady bardzo cennej wówczas kopaliny – soli, wystąpili (ówczesny opat Bogusław) do króla Kazimierza Wielkiego o podniesienie osady do rangi miasta. Król, wziąwszy pod uwagę dotychczasowe zasługi opata dla królewskiego majestatu (o czym wyraźnie mówi na początku aktu erekcyjnego), postanowił się do prośby przychylić i 2 listopada 1340 roku decyzję taką podjął. Osada stała się miastem na prawie niemieckim (magdeburskim). Otrzymała samorząd, herb (obecnie nieco zmodyfikowany) i prawo jarmarku co wtorek. Na lewym brzegu Białej wytyczono rynek, który zachował swój kształt do dziś. Wkrótce obok rynku pobudowano kościół pod wezwaniem św. Jakuba, ponieważ komunikacja z tym starszym, położonym na prawym brzegu rzeki, była utrudniona, a czasem wręcz niemożliwa.

Pomyślny rozwój miasta przypadł na wieki XV i XVI. Pojawili się tu liczni rzemieślnicy: piekarze, rzeźnicy, piwowarzy, tkacze, szewcy, rozwinęło się życie cechowe. Tuchowscy kupcy utrzymywali ożywione kontakty handlowe, głównie z Węgrami. Handlowali solą, którą wydobywano przez około 300 lat, bydłem, przywozili wino.

Stopniowy upadek miasta nastąpił w wieku XVII, zwłaszcza po szwedzkim potopie, kiedy Tuchów padł łupem wojsk Rakoczego, które mieszkańców ograbiły a miasto w znacznym stopniu zniszczyły. Dzieła dopełniły zbierające obfite żniwo zarazy oraz pożary, z których najbardziej dla miasta tragiczny był ten z roku 1789 – spłonęły 24 domy w rynku, kościół św. Jakuba, budynek szkolny i stodoła wojskowa, były ofiary w ludziach. Prawie 100 lat po tym wydarzeniu powołano do życia straż pożarną (1883 r.)

Po I rozbiorze Tuchów znalazł się w Galicji, co w znacznej mierze zadecydowało o dalszych losach miasta. Cesarz Józef II skasował w 1782 roku wiele zakonów, w tym benedyktynów. Ziemie wchodzące dotąd w skład klucza tuchowskiego przejęło państwo. Wystawiono je na licytację. Dobra tuchowskie kupił hrabia d’Altona, później baron Hirsch. Od niego odkupili je Rozwadowscy, którzy byli ich właścicielami do 1945 r. i wiele dobrego dla miasta zrobili, zwłaszcza hr. Ludwika z Zamojskich Rozwadowska , m.in. ufundowała ochronkę, przekazała teren pod cmentarz.

Powolne ożywienie gospodarcze odnotowano w II połowie XIX wieku. Powstały: most na Białej, poczta, linia kolejowa, tarnowsko-leluchowska, łącząca z Wiedniem, dzięki której charakterystyczny wyrób tuchowskich masarzy – kiełbasa tuchowska – do stolicy docierał. Osiedlili się w mieście Żydzi. Przez kilkanaście lat Tuchów był nawet „becyrkiem”, czyli czymś w rodzaju powiatu.

Kolejna fala zniszczeń to okres I wojny światowej, podczas której Tuchów mocno ucierpiał, gdyż znajdował się w strefie frontowej i przechodził kilkakrotnie z rąk do rąk. Mieszkańcy narażeni byli na liczne grabieże, rekwizycje, konfiskaty; padali ofiarami zabójstw i działań bojowych, w tym wielkiej bitwy armatniej w czasie ofensywy gorlickiej w maju 1915 r. W klasztorze i dworze Rozwadowskich utworzono szpitale, a w budynku „Sokoła” – cerkiew. Pałac Rozwadowskich został doszczętnie obrabowany, uszkodzony został niedługo przed wojną wyremontowany kościół św. Jakuba, zniszczono ratusz i most na Białej, przy rynku zostało zaledwie kilka całych, ale obrabowanych domów. Z trzech tysięcy mieszkańców po wojnie zostało około pięciuset. Na pograniczu gmin Pleśna i Tuchów toczyła się w dniach 22 – 25 XII 1914 r. bitwa, w której wzięła udział I Brygada Legionów pod dowództwem ppłk. Kazimierza Sosnkowskiego, a która przeszła do historii jako „bój pod Łowczówkiem”. Wielu mieszkańców Tuchowa i gminy brało udział w walkach Legionów. Tradycje walki o wolność sięgają tu czasów Grunwaldu, powstań narodowowyzwoleńczych; przed I wojną światową działały w gminie Polskie Drużyny Strzeleckie, z których rekrutowali się legioniści. Chlubną rolę odegrał też ruch sokolski – w Tuchowie przed I wojną i w okresie międzywojennym działało prężnie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”.

W okresie międzywojennym miasto dźwigało się powoli z upadku spowodowanego wojennymi zniszczeniami. Działały tu liczne organizacje polityczne; szczególnie rozwinięty był ruch ludowy. Tuchów był jedynym miasteczkiem w powiecie tarnowskim, które zachowało prawa miejskie.

Kontynuacją patriotycznych tradycji był ruch oporu w czasie II wojny światowej, który zaowocował udziałem w Akcji „Burza” Batalionu „Barbara” 16 Pułku Piechoty Armii Krajowej, a także odbywającym się tu w kilku ośrodkach tajnym nauczaniem. Z działań wojennych – w przeciwieństwie do pierwszej wojny – Tuchów wyszedł z niewielkimi tylko zniszczeniami: spalona bóżnica, wysadzony most na Białej i uszkodzony ratusz. Tragedia dotknęła mieszkających w Tuchowie i okolicy Żydów, których zamknięto w getcie i wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu. Oprócz tego za udział w ruchu oporu Niemcy wymordowali rodzinę Solarzów w Karwodrzy, Siwaków w Buchcicach oraz matkę i syna z rodziny Ulatowskich w Tuchowie.

Po II wojnie światowej nastąpił rozwój miasta: powstało liceum ogólnokształcące oraz szkoła zawodowa, szpital, drobne zakłady pracy, osiedla mieszkaniowe, Dom Kultury, oczyszczalnia ścieków, wodociągi, ujęcie wody pitnej w Lubaszowej, stacje paliw, przeprowadzono gazyfikację, wyremontowano ratusz i rynek, zbudowano lub gruntownie zmodernizowano budynki szkolne w mieście i gminie.

Opracowano na podstawie publikacji o Tuchowie, a w szczególności:
S. Derus, Tuchów. Miasto i gmina do 1945 r.; Kamienie milowe cz. I i II pod red. J. Kozioła; J. Kozioł, Tuchów i okolice; A. Krupiński, Krajobrazy i zabytki ziemi tuchowskiej; Pokłosie tuchowskich jubileuszy pod red. A. Kowalika i J. Kozioła oraz folderów i wydawnictw okolicznościowych.

Kalendarium
X-XI wiek – nazwa „Tukow”, „Tucow”, „Tuhov”, „Tuków”
1015 – pierwsza świątynia za Bolesława Chrobrego
1105 – Judyta Salijska, wdowa po władysławie Hermanie, daruje Tuchów benedyktynom
1124/5 – potwierdzenie darowizny Judyty przez kardynała Idziego, papieskiego legata
1229 – bulla papieża Grzegorza IX potwierdzająca darowiznę Judyty
1241 – wiosną najazd Tatarów od strony Węgier (na podstawie legendy Siemiechowa o zabiciu 7 mnichów)
1254 – w lipcu wielka powódź po 3-miesięcznych opadach
1315 – odkrycie pokładów soli w Tuchowie
2 XI 1340 – nadanie praw miejskich według kodeksu magdeburskiego przez Kazimierza Wielkiego
1381 – w dokumentach pojawia się wójt Szczeczko
1395 – w dokumentach pojawia się wójt Stanisław z Bobowej
1408 – 1450 – w dokumentach pojawia się wójt Zygmunt z Bobowej, uczestnik walk pod Grunwaldem, dowódca 46. chorągwi „braci szlachty” Gryfitów
1414, 1415, 1417, 1419, 1422, 1423 – Władysław Jagiełło przejeżdża przez Tuchów, gości u wójta Zygmunta z Bobowej, którego szanował od czasu Grunwaldu
1456-1460 – proces przedstawicieli biskupa krakowskiego (Mikołaja syna Krystyna z Lublina) z benedyktynami o tuchowską parafię
1458 – budowa kościoła pw. św. Jakuba Apostoła
1460 – przyznanie benedyktynom w Tuchowie praw parafii zakonnej.
21 V 1461 – formalne przeniesienie parafii z kościółka NMP do kościoła św. Jakuba Apostoła
24 VII 1463 – Kazimierz Jagielończyk daje zezwolenie na dwa jarmarki w roku
1489 – wykup wójostwa przez benedyktynów tynieckich; powstanie rady miejskiej, składającej się z wybieranych czterech radnych i wójta; oddanie miasta pod władzę starosty – pełnomocnika opata tynieckiego
1496 – konsekracja nowo wybudowanej kaplicy św. Marii Magdaleny (teren starego cmentarza)
1496 – pierwsza wzmianka o szpitalu przy kaplicy św. Marii Magdaleny
1525 – sprowadzenie do Tuchowa obrazu Matki Bożej z Dzieciątkiem na ręku
3 VIII 1575 – opat Andrzej Brzechwa przekazuje miastu łaźnię
1587 – opat Andrzej Brzechwa zatwierdza cech wielki w Tuchowie
1597 – obraz Matki Boskiej Tuchowskiej zasłynął cudami
1600 – pierwsza wzmianka o cegielni w Tuchowie
1616 – Melaniusz – bakałarzem
1622 – w Tuchowie i okolicy pojawia się zaraza („morowe powietrze”), wielu mieszkańców umiera, inni opuszczają miasto
1624 – wielka powódź, zniszczenie wielu domów postawionych nad Białą
1630 – fundacja Melaniusza (do r.1803.; kamienica Dyrdzińska przy ul. Floriańskiej w Krakowie dla dwu uczniów z Tuchowa na bezpłatną naukę w Akademii Krakowskiej
1641 – pierwszy wielki pożar wokół rynku w Tuchowie, zniszczył 6 domów
27 VI 1642 – biskup krakowski Tomasz Oborski uznaje obraz Matki Boskiej Tuchowskiej za cudowny
1652 – druga fala zarazy jak w roku 1662
1654 – kolejny wielki pożar miasta niszczy w rynku 18 domów
X 1655 – Szwedzi przechodzą przez Tuchów
14 XII 1655 – ogłoszenie królewskich wici, tworzenie partyzantki szlachecko – chłopskiej przeciw Szwedom
XII 1655 – pogrom szwedzkiego oddziału w Bistuszowej – zmiana nazwy potoku na „Szwedka”
7 III 1657 – zniszczenie Tuchowa przez wojska węgierskie Jerzego III Rakoczego; z 600 mieszkańców zostało jedynie 193
1668 – Tuchów zmuszony do żywienia chorągwi starosty perejasławskiego
1674, 1678, 1703, 1705, 1716 – Tuchów płaci kontrybucje wojenne i tzw. Hyberynę na utrzymanie wojsk Rzeczypospolitej, dla ratowania ojczyzny – „pro salute Reipublicae”
1682 – wybudowano murowany kościół NMP w Tuchowie, konsekrowany w 1687 r.
1683 – konsekracja odbudowanego po pożarze kościoła św. Jakuba
1769, 1770, 1771, 1772 – walki konfederatów barskich w okolicach Tuchowa i przemarsze przez miasto wojsk dowodzonych przez Kazimierza Puławskiego
V 1772 – zajęcie Tuchowa przez wojska austriackie w ramach I rozbioru Polski (5 VIII 1772)
1781 – fundacja tarnowskiego bp. FlorianaAmanda Janowskiego 3 kamiennych figur: św. Floriana obok ratusza , św. Jana Nepomucena i Matki Bożej Niepokalanej (obok klasztoru)
14 IV 1781 – zniesienie opactwa tynieckiego i jego filii w Tuchowie przez cesarza Józefa II
28 X 1784 – uznanie praw miejskich Tuchowa przez władze austriackie i zaliczenie go do „wolnych miast królewskich” jako własności rządu
8 XI 1789 – wielki pożar Tuchowa; spaliły się 24 domy w rynku i kościół św. Jakuba
1794 – wybudowano nowy kościół św. Jakuba, konsekrowany w 1797 r.
1801 – rząd austriacki sprzedaje dobra pobenedyktyńskie hr. Luttonowi za 63 587 florenów
1818 – oddanie do użytku 4–izbowego budynku szkolnego wybudowanego własnym kosztem przez Bernarda Ganthera, byłego benedyktyna z Wilblingen
1819 – właścicielem dworu tuchowskiego zostaje hr. Feliks Rozwadowski
1821 – 1843 kościół i obraz NMP pod opieką jezuitów
1825 – założenie „starego cmentarza”
1830 – tuchowianin Jan Wincenty Mazurkiewicz walczy w powstaniu listopadowym
18/19 II 1846 – powstanie przeciwko Austrii – rabacja
1847 – 1854 – lata głodu, zarazy (tyfus, cholera), przypadki ludożerstwa
1854 – w Tuchowie i parafii zmarło: z głodu 55 osób, na cholerę około 800 osób
1854 – wprowadzenie się pierwszych Żydów do Tuchowa
1855 – 1867 – Tuchów powiatem ziemskim (becyrkiem)
1855 – budowa pierwszego mostu na Białej
1855 – uruchomienie w Tuchowie urzędu pocztowego
1873 – organizacja szkoły 4-klasowej
1873 – 1874 – budowa nowego, murowanego ratusza
1875 – budowa murowanego pałacu przez hr. Władysława Rozwadowskiego
15 III 1876- otwarcie linii kolejowej biegnącej przez Tuchów (Tarnów – Leluchów)
24 IX 1883 – założenie Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP)
1890 – założenie „nowego cmentarza”
1891 – budowa ochronki dla Sióstr Służebniczek Dębickich (hr. Ludwika Rozwadowska)
26 IV 1893 – przybycie oo. Redemptorystów do Tuchowa
1898 – założenie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Tuchowie

2 X 1904 – koronacja cudownego obrazu Matki Boskiej Tuchowskiej
VII 1910 – budynek „Sokoła”
1912 – organizacja Kasy Stefczyka w Tuchowie
1914 – początek I wojny światowej
11 XI 1914 – 5 V 1915 – krwawe walki w Tuchowie i okolicy, duże zniszczenia
8 VIII 1914 – Walery Młyniec odprowadził 18 ochotników do Legionów
1917 – przemianowanie 4-klasowej szkoły na 5-klasową
11 XI 1918 – odzyskanie niepodległości
1918 – przekształcenie 5-klasowej szkoły w 7-klasową
11 VII 1921 – organizacja wyższego seminarium duchownego polskich redemptorystów
1923 – początek rozbudowy klasztornego budynku na potrzeby seminarium
1925 – organizacja klubu sportowego „Tuchovia” (burmistrz Jakub Janiga)
1933 – pogrzeb abp. Leona Wałęgi w Tuchowie, koronatora cudownego obrazu
1934 – wielka powódź, duże szkody
1938 – nowy, murowany budynek szkoły podstawowej
1 IX 1939 – początek II wojny światowej
7 IX 1939- wkroczenie oddziałów niemieckich do Tuchowa
16 IX 1939 – spalenie bóźnicy żydowskiej
VII 1942 – organizacja szpitala zakaźnego w Tuchowie na 80 łóżek w klasztorze
9 VII 1942 – urządzenie getta dla Żydów z Tuchowa i okolicy
IX 1942 – wywózka Żydów do Bełżca
23 XII 1942 – likwidacja getta
VII 1943, 1 XI 1943, 16 III 1944, 14 IV 1944- grupowe rozstrzeliwanie przez Niemców w Tuchowie
1940 – 1945 – organizacja i działalność „tajnych kompletów” na poziomie gimnazjalnym (prof. dr Jan Sajdak)
30 VII 1944 – rozpoczęcie akcji „Burza” realizowanej przez Batalion „Barbara”; 16 pp. AK „Barbara”, w Tuchowie sformowano dwa plutony
17 I 1945 – wyzwolenie Tuchowa
I 1945 – powstanie Miejskiego Gimnazjum i Liceum w Tuchowie ( prof. Jan Sajdak i mgr Jan Florkowski)
1946 – powstanie szkoły zawodowej (Publiczna Szkoła Dokształcająco-Zawodowa) w Tuchowie (Józef Hołda)
1951 – organizacja parafii przy kościele klasztornym NMP w Tuchowie (pierwszy proboszcz – o. Józef Herman)
1952 -oddanie do użytku budynku szkoły zawodowej
1961- organizacja technikum w Tuchowie
1 IX 1964 – oddanie do użytku nowego budynku dla Przychodni Rejonowej i części szpitala dla ginekologii
19 IV 1965 – pogrzeb abp. Włodzimierza Jasińskiego; gościli w Tuchowie: kard. Stefan Wyszyński i abp. Karol Wojtyła
10 VII 1966 – obchody Tysiąclecia Chrztu Polski, sumę celebrował abp. Karol Wojtyła
1 IX 1966 – oddanie do użytku całego budynku tuchowskiego szpitala z oddziałem wewnętrznym
29 XI 1976 – utworzenie w Tuchowie Zespołu Opieki Zdrowotnej
1 I 1977 – zorganizowanie Oddziału Pomocy Doraźnej w ZOZ w Tuchowie
XI 1977 – powstanie parafialnego zespołu „Pokolenia” przy parafii św. Jakuba
1978 – zorganizowanie ambulatorium do badania chorych przyjmowanych do szpitala w Tuchowie
1989 – siostry józefitki rozpoczynają w Tuchowie budowę swego klaszoru
1990 – obchody 650-lecia nadania praw miejskich Tuchowowi
15 III 1990 – wydanie skrótu historii Tuchowa – 650 lat miasta Tuchowa 1340 – 1990, Aleksandra Kowalika
XI 1990 – wydanie pierwszego numeru Tuchowskich Wieści
1991 – rozpoczęcie działalności przez Dom Kultury w Tuchowie
1991- założenie Społecznego Ogniska Muzycznego w Tuchowie
1992 – założenie Towarzystwa Miłośników Tuchowa
1993
– Wydanie I numeru Jodłowianki

1994
– Poświęcenie Kaplicy w Dąbrówce Tuchowskiej
– Odsłonięcie Pomnika Ofiar w Burzynie
– 15-lecie sekcji judo

1995
– 50-lecie Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Tuchowie
– I Przegląd Zespołów Kolędniczych – Tuchów’95
– 50-lecie święceń kapłańskich księdza prałata Franciszka Kukli

1996
– Nawiązanie współpracy z francuskim Saint-Jean de Braye oraz niemieckim Illingen
– 50-lecie Zespółu Szkół Zawodowych w Tuchowie
– 120 lat kolei żelaznej w Tuchowie
– 50-lecie LKS Tuchovia

1997
– I Tuchowska Majówka dla Matki

1998
– 50 numer Tuchowskich Wieści
– 40-lecie OSP w Mesznej Opackiej

1999
– Utworzenie Sali Intensywnego Nadzoru Internistycznego w tuchowskim szpitalu
– 50-lecie OSP w Dąbrówce Tuchowskiej
– „WIMED” Laureat Konkursu „Przedsiębiorstwo Fair Play” 1999 roku
– Marek Srebro Sędzią Roku 1999
2000
– Obchody 20-lecie Zespołu Wokalno-Instrumentalnego „POKOLENIA” (zespół powstał w 1977)
– Wydanie książki Kamienie milowe
– I Międzynarodowe Spotkanie Miast Bliźniaczych 2000
– 10-lecie Społecznego Ogniska Muzycznego w Tuchowie (założonego w 1991 r.)
– 10-lecie Tuchowskich Wieści

2001
– 45-lecie Sanktuaryjnej Orkiestry Dętej
– 125-lecie kolei w Tuchowie
– Awans LKS Tuchovia Tuchów do IV ligi (w 55-lecie klubu)
– 50-lecie LKS Karwodrza
– Oddanie do użytku mostu między Piotrkowicami a Łowczowem
2002
– 35-lecie LKS Alfa Siedliska i wydanie monografii z tej okazji
– 10-lecie Stowarzyszenia „NADZIEJA”
– Oddanie do użytku hali sportowej MOSiR w Tuchowie
– Wydanie książki „Siedliska Tuchowskie między dawnymi i młodszymi laty”
– 50-lecie Domu Pomocy Społecznej w Karwodrzy
– Oddanie do użytku i nadanie imienia nowej szkole w Siedliskach
– 100-lecie WSD redemptorystów w Tuchowie
2003
– Oddanie do użytku hali sportowej w ZSP w Tuchowie
– 120-lecie OSP w Tuchowie
– Wydanie książki Kamienie milowe cz. II
2004
– 100-lecie koronacji cudownego obrazu Matki Bożej Tuchowskiej
– 10-lecie Koła Rodzin w Tuchowie
2005
– 50-lecie OSP w Siedliskach
– 60-lecie Sanktuaryjnego Chóru Mieszanego z Tuchowa
– 15-lecie Tuchowskich Wieści
– 60-lecie Liceum Ogólnokształcącego im. M. Kopernika w Tuchowie
– 50-lecie Sanktuaryjnej Orkiestry Dętej
– 100-lecie Związku Nauczycielstwa Polskiego
2006
– 130 lat kolei w Tuchowie
– Otwarcie wieży widokowej w Jodłówce Tuchowskiej
– Obchody 60-lecia MKS Tuchovia
– Nadanie imienia SP w Zabłędzy (Jana Pawła II)
– Wręcenie statuetek „Melaniusza” – pierwsza edycja
2007
– 15-lecie Stowarzyszenia „NADZIEJA”
– 70-lecie Koła Pszczelarzy w Tuchowie
– 50-lecie Ochotniczej Straży Pożarnej w Burzynie
– 50-lecie Ochotniczej Straży Pożarnej w Lubaszowej
– Wydanie książki: „Redemptoryści w Lubaszowej w latach 1931-1975”
– Otwarcie i poświęcenie sali gimnastycznej w Siedliskach
– Wydanie książki: „Tuchów w dokumentach”
– Nadanie imienia Zespołowi Szkół w Karwodrzy (o.Władysława Witkowskiego–Redemptorysty)
– 40-lecie LKS Alfa Siedliska
– 100 numer Tuchowskich Wieści
– Otwarcie nowej sali gimnastycznej przy Publicznym Gimnazjum im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Siedliskach
2008
– 30 lat zespołu POKOLENIA
2009
– X Międzynarodowe Spotkanie Miast Bliźniaczych Tuchów 2000-2009
– Nadanie imienia Publicznej Szkole Podstawowej w Piotrkowicach imienia ks. Prałata Władysława Gibały
– Otwarcie sali gimnastycznej w Piotrkowicach
2010
– Obchody jubileuszowe 670-lecia nadania praw miejskich
– Nadanie imienia Szkole Podstawowej w Lubaszowej imienia Batalionu AK „Barbara”
– Otwarcie sali gimnastycznej w Lubaszowej
2011
– Obchody jubileuszowe 100-lecia działalności Biblioteki Publicznej w Tuchowie
2012
– Obchody XX-lecia działalności Społecznego Ogniska Muzycznego w Tuchowie
– Obchody XX-lecia działalności Towarzystwa Miłośników Tuchowa
– Obchody 100-lecia szkolnictwa w Zabłędzy
– Pierwszy numer Kuriera Tuchowskiego
2013
– Obchody jubileuszowe 130-lecia działalności Ochotniczej Straży Pożarnej w Tuchowie
– Obchody 10-lecia działalności Młodzieżowej Rady Gminy Tuchów
– Otwarcie sali gimnastycznej w Burzynie i Karwodrzy
– Nadanie imienia Szkole Podstawowej i Gimnazjum Publicznemu w Burzynie (prof. Jana Sajdaka)

Włodarze Tuchowa
Włodarze Tuchowa od 1381 roku

PRAETORIUM OPPIDI TUCHOVIENSIS ET MAGISTRATU
1. Mikołaj – Wójt; 1381 – ?
2. Szczeczko – Wójt; 2-ga poł.XIV w.
3. Stanisław z Bobowej – Wójt; 1393 – 1468
4. Zygmunt z Bobowej – Wójt; 1408 – 1450
5. Mikołaj i Jan z Bobowej oraz Uchacz; 1451 – 1482
6. ? 1482 – 1489
7. ? 1489 – 1516
8. Łukasz Baranowski – Starosta; 1516 – 1521
9. Jan Taszycki – Starosta; 1525 – ?
10. Wawrzyniec Bolisznia – Wójt; 1525
11. Mikołaj Gołąb – Wójt; 1526
12. Bartłomiej – Rector civitum oppidi Tuchov; 1527
13. Paweł (piekarz) – Wójt; 1530
14. Cyryl Chrząstowski – Starosta; 1567 – 1591
15. Albert Latocha – Wójt; 1577
16. Marcin Kiszkowski (Kiska) – Rector civitum oppidi Tuchov; 1578 – 1579
17. Jan Mały; 1579 – 1580
18. Wincenty Gorczycki; 1580 – 1585
19. Adam Konwent; 1585 – 1587
20. Jan Frystak (Krawiec); 1587 – 1590
21. Adam Konwent; 1590 – 1591
22. Sebastaian (Stanisław) Goraj; 1591 – 1604, 1635
23. Jakub Zagórski de Biała – Starosta; 1591 – 1625
24. Albert Groza – Wójt; 1604 – 1614
25. Stanisław Drewecki – Wójt; 1614 – 1619
26. Jędrzej Konieczko; 1619 – 1621
27. Erazm Pigłowski; 1621 – 1627
28. Augustyn Szwarcowic; 1627 – 1630
29. Sebastian Jurkowicz; 1630 – 1632
30. Stanisław Piska; 1634
31. Wawrzyniec Dalowic; (1632) 1635
32. Stanisław Smiło (Smilo); 1635 – 1637
33. Wojciech Artwiga; 1637 – 1640
34. Sebastian Goraj; 1639
35. Sebastian Królik; 1640 – 1635
36. Chryzostom Gertej; 1653 – 1668
37. Sebastian Wendrychowski; 1668 – 1671
38. Wojciech Mielacki; 1671 – 1672
39. Bartłomiej Sasak; 1672 – 1673
40. Jakub Dudzicki; 1711 – 1714
41. Stanisław Ziembski; 1715 – 1727
42. Stanisław Osiecki; 1729
43. Mikołaj Szymański; 1731
44. Stanisław Wachroski; 1733
45. Grzegorz Lazurowicz – Burmistrz; 1737
46. Tomasz Kwaśniowski; 1733 – 1740
47. Sebastian Rynkarowicz – Wójt; 1740 – 1746
48. Wawrzyniec Wanatowicz; 1746 – 1759
49. Andrzej Wadoski; 1759 – 1776
50. M. Kwaśniewski; 1776 – 1777
51. Józef Szaszor – Prezydent m. Tuchowa 1777 – 1791
52. Michał Rudnicki – Prezydent m. Tuchowa; 1794
53. Paweł Dobrzański – Prezydent m. Tuchowa; ?
54. Wojciech Piotrowski – Wójt; 1789, 1794
55. Franciszek Wanatowicz – Wójt; 1792
56. Wojciech Ziębski; 1808
57. Jan Derechowski; 1817
58. Maciej Ankiewicz; 1817
59. Jan Lontka; 1817
60. Franz Rybicki; 1817
61. Wojciech Skababski – Burmistrz; 1858
62. Stanisław Krogulski; 1864 – 1870
63. Franciszek Frydman; 1870, 1891
64. Franciszek Derechowski; 1876
65. Jan Koszyca; 1894
66. Jan Krogulski; 1900 – 1909
67. Wincenty Lasko; 1909
68. Bartłomiej Bazylewicz – Naczelnik RM; 1909-1913
69. dr Jakub Janiga – Burmistrz; od 1913
70. Piotr Rachlewicz; od 1920
71. Kazimierz Goyski; od 1925
72. Jan Krogulski; od 1927
73. Władysław Foltyński; 1927 – 1933
74. Wojciech Dobrzański; 1933 – 1934
75. Marian Styliński; 1934 – 1939
76. Jan Eilmes – Burmistrz; 1939 – 1944
77. Michał Galas – Burmistrz; 1945 – 1950
78. Józef Zieliński – Przewodniczący PMRN; 1950 – 1951
79. Stanisław Gniewek – Przewodniczący PMRN; 1952
80. Klotylda Chwistek – Przewodniczący PMRN; 1956
81. inż. Karol Derechowski Przewodniczący PMRN; 1956 – 1958
82. Michał Galas – Przewodniczący PMRN; 1958 – 1961
83. Jan Przęczek – Przewodniczący PMRN; 1961 – 1963
84. Stanisław Zieliński – Przewodniczący PMRN; 1963 – 1964
85. Kazimierz Śliwa – Przewodniczący PMRN; 1964 – 1966
86. Zygmunt Stanuch – Przewodniczący PMRN; 1966 – 1967
87. Józef Zieliński – Przewodniczący PMRN; 1967 – 1971
88. Czesław Dudek – Naczelnik; 1971 – 1981
89. Marek Karpała – Naczelnik; 1981 – 1988
90. Maksymilian Kras – Naczelnik; 1988 – 1990
91. Michał Wojtkiewicz – Burmistrz; 1990 – 1994
92. Andrzej Słowik – Burmistrz; 1994 – 1998
93. Mariusz Ryś – Burmistrz; 1998 – 2014
94. Adam Drogoś – Burmistrz; 2014 –

Wzmianka
Dokumenty historyczne świadczą, że od XV wieku tuchowianie doceniali naukę. Większość mistrzów rzemieślniczych była wykształcona. Swe dzieci posyłali nie tylko do szkółki parafialnej, ale również na Akademię Krakowską. Świadczą o tym zapisy w testamentach, rejestry krakowskiej uczelni, w których figurują nazwiska tuchowian, takie jak: Tomasz Wcisło, Bartłomiej Hulasza syn Jana Małego, zwany Melaniuszem i wielu innych. Melaniusz, pragnąc rozszerzyć oświatę w rodzinnym mieście, nabył w roku 1630 za sumę 2 000 ztp kamienicę zwaną Dyrdzińską przy ulicy Floriańskiej w Krakowie i czynsz z niej przeznaczył na utrzymanie dwóch uczniów rodem z Tuchowa. Prawo typowania tego zapisu oddał proboszczom i burmistrzom tuchowskim. Ślady funkcjonowania tego zapisu w archiwum UJ można dostrzec do 1803 roku.
Sztych
W 1668 roku opat Stanisław Szczygielski OSB napisał: “Obraz ten sławą cudów napełnił oną krainę a nawiedza go mnóstwo ludzi. Nie ma czasu, nie ma miesiąca, w którym by do tego kościółka i obrazu Przenajś. Dziewicy, pełnego niewypowiedzianej piękności, wielu nie przebywało pielgrzymów. Co choć zawsze się dzieje, dwa są jednakże w roku okresy pielgrzymkami i uroczystościami najznakomitsze, a to wiosenny i letni, kiedy to pobożni tłumnie Najśw. Pannę nawiedzają i wpatrują się w święty Jej obraz. Wprost nie do uwierzenia, jakie tu wydają głosy, jakie westchnienia z głębi ich serc tam się podnoszą. Czują tu obecność Pana Boga, jak się na to wszyscy z łatwością zgadzają. Wielu pod wpływem Boskiej grozy, a zarazem radości tak się świętością miejsca przenika, iż po zgładzeniu swych win i przystąpieniu do Stołu Pańskiego, wybucha płaczem, modłami i westchnieniami będąc zmiękczeni. Taką sławny ten obraz pielgrzymom się udziela i dusze ich porusza i pobożnych napełnia niezwykłą radością, bezbożnych przerażeniem, dla chorych bodźcem, dla pozostałych w niebiezpieczeństwie ratunkiem, dla zgubionych zbawieniem.
Źródło: Pani Ziemi Tarnowskiej, Sanktuarium Matki Bożej w Tuchowie 1597-1997, Księga Jubileuszowa pod redakcją ks. Stanisława Piecha, Polskie Towarzystwo Teologiczne – Kraków, Wydawnictwo “UNUM”, 1998

sztych

Pokolorowany Sztych (przez Stanisława Adamka w 1992 roku) z dzieła Stanisława Szczygielskiego. Obraz ten znajduje się w sali obrad Rady Miejskiej w Tuchowie
Sztych z dzieła Stanisława Szczygielskiego. Tinecia seu Historia Monasterii Tineciensis Ordinis S[ancti] Benedicti. Cracoviae 1668.
Tłumaczenie napisów łacińskich, umieszczonych na obrazie.
Górny napis: “Dziewicy Matki Błogosławionej Tuchowskiej Obraz Cudowny”
Lewa strona: “Witaj Córo Boga Ojca”, poniżej – “Witaj Oblubienico Ducha Świętego”
Prawa strona: “Witaj Matko Bożego Syna”, poniżej: “Witaj Świątynio Przenajświętszej Trójcy”
Dolny napis: “Miła Przyjaciółko Boga. Różo Rozkwitająca. Dziewico Przepiękna. Pamiętaj o nas śmierci gdy nadejdzie godzina”.


Kontynuując przeglądanie tej strony, akceptujesz pliki cookie. Więcej na ten temat możesz dowiedzieć się w naszej polityce prywatności.